نه كسى حق دارد مانع از اين كار شود ، و نه او را ملامت و سرزنش و مجازات كند ، و نه در يارى كردن چنين مظلومى ترديد به خود راه دهد ، چرا كه انتصار و استمداد حق مسلم هر مظلومى است ، و يارى مظلومان وظيفه هر انسان آزاده و بيدارى است . « مجازات و كيفر تنها از آن كسانى است كه به مردم ستم مىكنند ، و در زمين به ناحق ظلم روا مىدارند » ( * ( إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَيَبْغُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ) * ) . آنها علاوه بر كيفر و مجازات در دنيا ، « در آخرت نيز عذاب دردناكى در انتظارشان است » ( * ( أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * ) . در اينكه در ميان جمله « يظلمون الناس » و جمله « * ( يَبْغُونَ فِي الأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ ) * » چه تفاوتى است ؟ بعضى از مفسران جمله اول را اشاره به مساله « ظلم و ستم » و دوم را به « تكبر و خود برتربينى » دانسته‌اند ( 1 ) . بعضى ديگر جمله اول را ناظر به « ظلم » و دوم را به « قيام بر ضد حكومت اسلامى » ذكر كرده‌اند . « بغى » در اصل به معنى كوشش و تلاش براى بدست آوردن چيزى است ، ولى بسيار مىشود كه به كوششهايى كه براى غصب حق ديگران و تجاوز از حدود و حقوق الهى صورت مىگيرد نيز اطلاق مىشود ، بنا بر اين « ظلم » مفهوم خاص دارد ، و بغى مفهوم عام ، و هر گونه تعدى و تجاوز از حقوق الهى را شامل مىشود . تعبير « به غير الحق » نيز تاكيدى براى اين معنى است ، و به اين ترتيب

--> ( 1 ) تفسير « كشاف » ، « روح المعانى » و « روح البيان » ذيل آيات مورد بحث .